De Berg en de Mythe: Waarom de Isle of Man TT Blijft Bestaan

Er is een stuk van het parcours, voorbij het dorpje Ballaugh, waar de weg simpelweg opspringt. De rijders raken op snelheid een bochelbrug en de hele motor vliegt, wielen los van het asfalt, een huis en een pub en een lage stenen muur flitsen aan weerszijden voorbij. Op elk ander circuit ter wereld zou dit een spectaculair hoogtepunt zijn. Op het eiland Man is het een gewoon onderdeel van een ronde die ook lommerrijke landweggetjes, een bergklim, een sprint op volgas tussen heggen en zo'n 200 bochten bevat, allemaal omzoomd door het gewone meubilair van een openbare weg. Geen grindbakken. Geen uitloop. Alleen muren, stoepranden en gevolgen.

De Isle of Man TT is de oudste nog rijdende motorrace, en volgens elke rationele maatstaf zou hij niet moeten bestaan. Hij wordt verreden op afgesloten openbare wegen, niet op een speciaal gebouwd circuit. Hij heeft meer deelnemers gedood dan welk evenement in de motorsport ook. En toch staan elk jaar de beste wegracers ter wereld in de rij om hem te rijden, en steken honderdduizenden fans over om te kijken. Begrijpen waarom, is iets fundamenteels begrijpen over de sport zelf.

Een parcours als geen ander

De cijfers zijn het eerste wat je doet stilstaan. De Snaefell Mountain Course is 60,72 kilometer lang, meer dan 37 mijl, wat betekent dat één ronde langer is dan veel rijders elders in een heel weekend racen. Het is sinds 1911 het toneel, en het racen begon nog eerder, in 1907. Een rijder leert dit parcours niet zozeer uit het hoofd als wel absorbeert het, en leert elke top, elke welving en elk rempunt over jaren van trainen tot het geheel in het spiergeheugen leeft.

De snelheden zijn nauwelijks te bevatten voor een weg. Het absolute ronderecord staat op naam van Peter Hickman, gezet in 2023, toen hij de volledige Mountain Course aflegde met een gemiddelde van 219,4 km/u (136,358 mph). Dat is een gemiddelde, wel te verstaan, over bijna 60 kilometer die krappe dorpen en een bergsectie bevat. Op de snelste rechte stukken raken de motoren ruim boven de 320 km/u met droge stenen muren op een paar decimeter van het stuur. Er is geen andere vorm van racen waarin de marge tussen een perfecte ronde en een catastrofe zo dun is, zo lang volgehouden, op zo'n snelheid.

De TT is niet zozeer een race tegen andere rijders als wel een race tegen het eiland zelf. Je probeert 60 kilometer te temmen die zich nooit volledig laat temmen.

De namen die hem maakten

Grote circuits worden gemaakt door grote rijders, en de TT heeft enkele van de meest vereerde namen in het motorrijden voortgebracht. Joey Dunlop, de stille Ulsterman die de patroonheilige van het evenement werd, won 26 keer in een carrière die hem tot volksheld maakte, en zijn dood tijdens een race elders in 2000 werd betreurd als het heengaan van een koning. John McGuinness, de Morecambe Missile, bouwde een totaal van 23 overwinningen op en hield jarenlang het ronderecord, en werd de innemende, onverwoestbare grand old man van de berg.

En dan is er Michael Dunlop, Joeys neef, die in 2024 deed wat velen onmogelijk achtten en het totaal van zijn oom overtrof om de succesvolste TT-rijder aller tijden te worden. Zijn overwinningsteller staat nu op 33 en klimt nog altijd. Dat één familie op de allerhoogste top van dit evenement zit, over twee generaties en onvoorstelbaar verlies heen, vertelt je alles over de eigenaardige aantrekkingskracht die de TT uitoefent op de mensen die onder zijn ban raken.

De moeilijkste vraag in de sport

Je kunt niet eerlijk over de TT schrijven zonder de prijs onder ogen te zien. Sinds het racen in 1907 begon, zijn meer dan 260 deelnemers omgekomen op de Mountain Course. Het is geen statistiek waar de sport voor wegduikt, en het is de reden dat velen vinden dat de race niet zou mogen doorgaan. Er is geen ontkomen aan het gewicht daarvan.

Wat het argument compliceert, is dat de rijders zelf de felste verdedigers van het evenement zijn. Ze zijn niet naïef over het gevaar; ze begrijpen het vollediger dan welke criticus ooit zou kunnen. Ze praten over de TT als de zuiverste uiting van hun vak, een plek waar wegracevaardigheid, moed en jaren van hard verdiende parcourskennis meer tellen dan een groot budget of een perfect zakelijk circuit. Voor hen is het een keuze met open ogen, en die weloverwogen instemming ligt aan de kern van waarom de race overleeft. Het is een oprecht moeilijke ethische vraag, en wie doet alsof hij eenvoudig is, in welke richting dan ook, is niet eerlijk tegen je.

Meer dan een race

Haal het racen er even af en de TT is ook een festival, een twee weken durende overname van een klein eiland in de Ierse Zee. Wegen die 's ochtends forensen vervoeren, worden 's avonds afgesloten voor de training. Fans rijden dezelfde Mountain Course als de racers, op hun eigen tempo, op hun eigen motor, in een bedevaart die een bucketlist-item is geworden voor motorrijders wereldwijd. Motoren zijn overal: in de paddock, in de pubs, drie rijen dik langs de boulevard in Douglas. Twee weken lang organiseert een hele gemeenschap zich rond twee wielen.

Dat gemeenschappelijke element is een groot deel van de duurzaamheid. De TT is geen steriel tv-product, ingevlogen vanaf een ver circuit. Hij is participatief, lokaal en menselijk, verweven met de identiteit van het eiland dat hem herbergt. Je kijkt niet alleen naar de TT. Je gaat, je rijdt, je staat bij een heg en voelt de grond trillen als de motoren voorbijgaan.

Waarom hij nog steeds telt

In een tijd waarin topmotorsport steeds veiliger, meer gecontroleerd en zakelijker wordt, blijft de Isle of Man TT heerlijk, angstaanjagend analoog. Hij is een herinnering aan waar de sport vandaan kwam, toen dappere mensen motorraces reden op de wegen waar ze woonden omdat er nergens anders plek was. Precies die authenticiteit maakt hem tegelijk zo boeiend en zo verontrustend.

Of de TT zou moeten bestaan, is een debat dat zal duren zolang de race duurt. Maar zolang hij bestaat, zal hij de snelste, dapperste rijders ter wereld naar een berg in de zee blijven trekken, op jacht naar een ronde die niemand ooit helemaal kan vervolmaken. Die onmogelijke jacht, meer dan welke trofee ook, is het echte hart van de mythe. En het is waarom ze elke zomer blijven terugkomen.